Voltran

Maarif Modeli nedir? Öğretmen ve veli için 10 soruda TYMM

Maarif Modeli (TYMM), MEB'in 2024'te başlattığı yeni öğretim programıdır. Hangi sınıflarda uygulandığını ve neyi değiştirdiğini 10 soruda anlattık.

Voltran AI6 dk okuma

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM), Millî Eğitim Bakanlığının 2024-2025 öğretim yılında okul öncesi, 1., 5. ve 9. sınıflardan başlattığı yeni öğretim programıdır. Model konuları azaltıyor ve her dersi bilgi ile becerinin birleştiği öğrenme çıktıları üzerine kuruyor. Ölçmede de sınav sonucundan çok sürece bakıyor.

Geçiş her yıl bir üst sınıfla devam ediyor. 2026-2027'de 4., 8. ve 12. sınıflar dışındaki bütün sınıflar bu programla okuyor. Aşağıda öğretmenlerin ve velilerin en sık sorduğu 10 soruyu cevapladık.

Maarif Modeli kısaca nedir?

Maarif Modeli, MEB'in bütün derslerin öğretim programını yeniden yazdığı çerçevenin adıdır. MEB programların ortak ilkelerini "Öğretim Programları Ortak Metni" adlı belgede topladı. Türkçeden fen bilimlerine kadar her dersin programı bu metne dayanır.

MEB'e göre modelin amacı öğrencinin zihinsel, sosyal, duygusal, fiziksel ve ahlaki gelişimini birlikte desteklemek. Model, yetiştirmek istediği öğrenciyi "yetkin ve erdemli insan" diye tarif ediyor.

Maarif Modeli ne zaman başladı, hangi sınıflarda uygulanıyor?

MEB taslağı 26 Nisan 2024'te kamuoyuna açtı. Uygulama 9 Eylül 2024'te başladı. Geçiş kademeli: her öğretim yılında programa bir üst sınıf ekleniyor.

Öğretim yılı Maarif Modeli ile okuyan sınıflar
2024-2025 Okul öncesi, 1, 5, lise hazırlık, 9
2025-2026 Okul öncesi, 1-2, 5-6, lise hazırlık, 9-10
2026-2027 Okul öncesi, 1-3, 5-7, lise hazırlık, 9-11

Bu yıl eski programla okuyan sınıflar 4., 8. ve 12. sınıflar. Geçiş aynı düzende sürerse 2027-2028'de bütün sınıflar yeni programa geçmiş olacak.

Öğrenme çıktısı nedir, kazanımdan farkı ne?

Öğrenme çıktısı, öğrencinin ünite sonunda bilgiyi kullanarak yapabilmesi beklenen işi tarif eder. Eski programlardaki kazanımların yerini aldı. Kazanımdan farkı, konu bilgisini bir beceriyle birlikte yazmasıdır.

Fen bilimleri dersinden, 5. sınıftan bir örnek: "FB.5.1.1.1. Güneş'in yapısı ve dönme hareketi ile ilgili bilgileri toplayabilme." Burada konu Güneş, beceri ise bilgi toplama. Öğrenciden beklenen, Güneş hakkında kendi başına bilgi toplayabilmesi.

Süreç bileşeni nedir?

Süreç bileşenleri, bir öğrenme çıktısını küçük ve gözlenebilir adımlara böler. Program bunları a, b, c, ç diye harflerle sıralar. Yukarıdaki fen örneğinin 4 bileşeni şöyle:

  1. Güneş hakkında bilgiye ulaşmak için kullanacağı araçları belirler.
  2. Bu araçları kullanarak bilgileri bulur.
  3. Bulduğu bilgileri doğrular.
  4. Ulaştığı bilgileri kaydeder.

Öğretmen bir ders saatini tek bir bileşene ayırabilir. Ders Planlayıcı aracında da öğrenme çıktısının tamamını ya da yalnızca bir süreç bileşenini seçip planı ona göre kurdurabilirsiniz.

Ders Planlayıcı'da 5. sınıf fen bilimleri öğrenme çıktısı ve a, b, c, ç süreç bileşenleri

Maarif Modeli'nde hangi beceriler var?

Ortak metin becerileri üç grupta topluyor:

  • Kavramsal beceriler: Temel, bütünleşik ve üst düzey düşünme becerileri. Ortak metin 20 bütünleşik beceri tanımlıyor. Bilgi toplama ve özetleme bunlardan ikisi.
  • Alan becerileri: Her derse özgü beceriler. Matematikte matematiksel muhakeme ve problem çözme, fen bilimlerinde deney yapma ve hipotez kurma bunlara örnek.
  • Eğilimler: Öğrencinin bir beceriyi kullanmaya istekli olmasını sağlayan tutumlar. Soru sorma ve gerçeği arama bunlardan ikisi.

Bunlara ek olarak her derse giren "programlar arası bileşenler" var: Erdem-Değer-Eylem Modeli, sosyal-duygusal öğrenme becerileri ve okuryazarlık becerileri. Okuryazarlıklar sistem okuryazarlığı başlığında toplanıyor: bilgi, dijital, finansal, görsel, kültürel, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik ve sanat okuryazarlığı.

Erdem-Değer-Eylem Modeli nedir?

Erdem-Değer-Eylem Modeli, değerleri ayrı bir ders yapmadan bütün derslere yerleştiren çerçevedir. Ortak metin D1'den D20'ye kadar 20 değer tanımlıyor. D1 Adalet, D14 Saygı ve D16 Sorumluluk bunlardan üçü.

Ortak metin her değeri gözlenebilir davranışlara böler. Örneğin adalet değerinin altında "Hakkı olmayanı verilse dahi almaz." diye bir davranış yazıyor. Öğretmen derste bu davranışları görebileceği bir etkinlik kurar.

Maarif Modeli'nde ölçme ve değerlendirme nasıl yapılıyor?

Model ölçmeyi öğrenme kanıtları üzerine kuruyor. Öğrenme kanıtı, öğrencinin bir öğrenme çıktısına ulaştığını gösteren somut iştir: çalışma yaprağı, sunum, çıkış kartı, performans görevi gibi. Öğretmen bu işleri dereceli puanlama anahtarı, kontrol listesi, öz ve akran değerlendirme formlarıyla değerlendirir.

MEB'in 2024 genelgesine göre sınıf içi ölçme dışında öğrencileri başarıya göre sıralayan il, ilçe ya da okul geneli sınav yapılmıyor. Okul geneli ortak yazılılar ise 2026-2027'den itibaren 5-7. ve 9-11. sınıflarda MEB'in Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanıyor. Soruların çoğu sistemin soru havuzundan geliyor, zümre öğretmenleri 2 açık uçlu soruyu kendileri yazıyor. Okul öncesinde karne yerine "beceri edinim raporu" veriliyor. Maarif Modeli ile okuyan ilkokul, ortaokul ve lise sınıflarında ise e-Okul'da "gelişim raporu" dolduruluyor. Dosyanızda neleri saklayacağınızı Maarif Modeli öğretmen dosyası yazısında anlattık.

Maarif Modeli bir derste nasıl uygulanır?

Ortak metin bir dersin akışını beş parçayla tarif ediyor:

  1. Temel kabuller: Öğrencinin bu üniteye gelmeden bilmesi gerekenler.
  2. Ön değerlendirme: Öğrencinin ne bildiğini ve neye ihtiyaç duyduğunu dersin başında anlamak.
  3. Köprü kurma: Öğrencinin bildiği ile öğreneceği arasında bağ kurmak.
  4. Öğretme-öğrenme uygulamaları: Öğrencinin aktif olduğu etkinlikler.
  5. Farklılaştırma: İleri giden öğrenciye zenginleştirme, zorlanan öğrenciye destekleme.

Güneş örneğinde ön değerlendirmeyi kısa bir kavram haritasıyla yapabilirsiniz. Köprü kurmayı "Güneş'e çıplak gözle neden bakmayız?" sorusuyla kurabilirsiniz. Ders sonunda bir çıkış kartı öğrenme kanıtı olur.

Ders Planlayıcı da planı Maarif Modeli bileşenlerine göre yazıyor. Plan sayfasında öğrenme çıktısı, değerler, kavramsal beceriler ve eğilimler ayrı ayrı görünür. Voltran AI her 40 dakikalık dersi giriş, ana kısım ve kapanış bloklarına ayırır. Ayrıntısını yapay zekâ ile 40 dakikalık TYMM ders planı yazısında anlattık.

Ders Planlayıcı'da TYMM ders planı: öğrenme çıktısı, değerler, kavramsal beceriler ve eğilimler

Maarif Modeli LGS ve YKS'yi nasıl etkileyecek?

MEB, 15 Aralık 2025'te yeni programa uygun soru modelinin 2028 LGS ve YKS'de başlayacağını açıkladı. O yıl, Maarif Modeli ile okumaya başlayan ilk öğrenciler bu sınavlara girecek. Sorular beceri ve bağlam temelli olacak.

MEB'e göre bu bir sınav sistemi değişikliği değil. Sınavların yapısı aynı kalıyor ve sorular çoktan seçmeli olmaya devam ediyor. 2027'de LGS'ye girecek 8. sınıflar bu yıl eski programla okuyor. Sınav takvimini LGS 2027 ne zaman? yazısında, soru tipini bağlam temelli soru nedir? yazısında anlattık.

Veli olarak neyi bilmeliyim?

Önce çocuğunuzun hangi programla okuduğuna bakın. Yukarıdaki tabloda sınıfı varsa yeni programla okuyor.

Yeni programda öğretmen, çocuğunuzun ürettiği işlere de bakar: bir araştırma, bir sunum, bir okuma formu. Notu yalnızca yazılı sınava göre vermez. 2024 genelgesine göre Türkçe derslerinde öğrenciler her dönem 2, yıl boyunca 4 eser okuyor ve bir eleştirel film analizi yapıyor.

Öğretmenle konuşurken "Hangi öğrenme çıktısı üzerinde çalışıyorsunuz?" diye sorabilirsiniz. Bu soru, evde neye destek olacağınızı netleştirir.

Sıkça sorulan sorular

Maarif Modeli 2026-2027'de hangi sınıflarda uygulanıyor?

Okul öncesi, ilkokul 1, 2 ve 3, ortaokul 5, 6 ve 7, lise hazırlık ile 9, 10 ve 11. sınıflarda uygulanıyor. 4., 8. ve 12. sınıflar bu yıl eski programla okuyor.

Maarif Modeli'nde kazanım yerine ne var?

Kazanımların yerini öğrenme çıktıları aldı. Öğrenme çıktısı, içerik bilgisini bir beceriyle birleştirir ve süreç bileşenleri denen küçük adımlara bölünür.

Sınıf defterine öğrenme çıktısı mı yazılır?

Evet. MEB'in planlama yönergesine göre sınıf defterine uygulanan etkinliğin adı ya da etkinliğin ilgili olduğu hedef, kazanım veya öğrenme çıktısı yazılır.

Maarif Modeli LGS ve YKS'yi ne zaman etkileyecek?

MEB, yeni programa uygun beceri ve bağlam temelli soru modelinin 2028 LGS ve YKS'de başlayacağını açıkladı. Sınavların yapısı ve çoktan seçmeli biçimi değişmiyor.

Maarif Modeli öğretim programlarına nereden ulaşırım?

MEB tüm derslerin programlarını ve ortak metni mufredat.meb.gov.tr ve tymm.meb.gov.tr adreslerinde yayımlıyor.

Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, Voltran AI ekibi kontrol etti.

Voltran AI'ı okulunuzda deneyin

Bu yazıda anlattığımız araçları okulunuza özel bir demoda gösterelim.

Demo isteyin

Yeni yazılar ve kısa videolar için bizi takip edin

İlgili yazılar