Maarif Modeli ile eski müfredat arasındaki 7 fark
Maarif Modeli eski müfredattan 7 noktada ayrılıyor: öğrenme çıktısı, daha az konu, beceriler, değerler, okuryazarlık, ölçme, ders akışı. Tabloyla anlattık.
Maarif Modeli eski müfredattan en çok şu noktada ayrılıyor. Eski programlar kazanım listesine dayanıyordu. Yeni program, konu bilgisini bir beceriyle birleştiren öğrenme çıktılarına dayanıyor. MEB bu sırada içeriği yüzde 35 oranında seyreltti. Değerleri ve okuryazarlık becerilerini de bütün derslerde ortak bir çerçeveye bağladı.
"Eski müfredat" dediğimiz, 2017-2018'de yayımlanan ve bugün 4., 8. ve 12. sınıflarda hâlâ uygulanan programlar. Aşağıda 7 farkı önce bir tabloda, sonra tek tek anlattık.
Maarif Modeli ile eski müfredat arasındaki farklar tabloda
| Konu | Eski programlar (2017-2018) | Maarif Modeli (2024 sonrası) |
|---|---|---|
| Hedef | Kazanım | Öğrenme çıktısı ve süreç bileşenleri |
| İçerik yükü | Daha fazla konu | MEB'e göre yüzde 35 seyreltme |
| Beceri çerçevesi | 8 anahtar yetkinlik | Kavramsal beceriler, alan becerileri, eğilimler |
| Değerler | 10 kök değer | Erdem-Değer-Eylem Modeli, 20 değer |
| Okuryazarlık ve sosyal-duygusal beceriler | Anahtar yetkinliklerin içinde (dijital yetkinlik gibi) | Her derse giren programlar arası bileşen |
| Ölçme | Süreç değerlendirmesi önerilir | Öğrenme kanıtlarıyla süreç odaklı ölçme |
| Ders akışı | Her programın kendi önerileri | Ortak akış: temel kabuller, ön değerlendirme, köprü kurma, farklılaştırma |
1. Kazanım ile öğrenme çıktısı arasındaki fark nedir?
Kazanım, öğrencinin öğrenmesi beklenen bilgiyi ya da davranışı tek cümlede söylüyordu. Öğrenme çıktısı ise içerik bilgisini bir beceriyle birlikte yazar. 5. sınıf fen bilimlerinde "Güneş'in yapısı ve dönme hareketi ile ilgili bilgileri toplayabilme" çıktısında konu Güneş, beceri bilgi toplamadır.
Program her öğrenme çıktısını süreç bileşenlerine böler. Bunlar a, b, c, ç diye sıralanan küçük adımlardır: bilgiye ulaşacağı aracı belirler, bilgiyi bulur, doğrular, kaydeder. Öğretmen bir ders saatini tek bir bileşene ayırabilir.
Kazanım kelimesi resmî belgelerden tamamen kalkmadı. MEB'in 2024 planlama yönergesi "hedef/kazanım/öğrenme çıktısı" ifadelerini birlikte kullanıyor. Eski programla okuyan sınıflar olduğu sürece iki terimi yan yana görmeniz normal.
2. Maarif Modeli'nde konular azaldı mı?
Azaldı. MEB, karşılaştırma yaptığı ülkelere göre eski programların neredeyse 2 kat ağır olduğunu açıkladı. Öğrenme çıktısı sayısı da bu ülkelerdekinden yüzde 50 fazlaydı. MEB yeni programlarda içeriği yüzde 35 oranında seyreltti.
Amaç, kalan konuları daha derin işlemek. MEB bu yaklaşımı "sadeleştirilmiş ve derinlemesine öğrenme" diye adlandırıyor.
3. Anahtar yetkinlikler yerine hangi beceriler geldi?
2018 programları, Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi'ndeki 8 anahtar yetkinliği temel alıyordu. Anadilde iletişim ve matematiksel yetkinlik bunlardan ikisiydi.
Maarif Modeli becerileri üç katmanda tanımlıyor:
- Kavramsal beceriler: Temel, bütünleşik ve üst düzey düşünme becerileri. Ortak metinde 20 bütünleşik beceri var.
- Alan becerileri: Derse özgü beceriler. Matematikte problem çözme, fen bilimlerinde deney yapma gibi.
- Eğilimler: Öğrencinin beceriyi kullanmaya istekli olmasını sağlayan tutumlar, soru sorma ve gerçeği arama gibi.
Her becerinin bir kodu var (KB2.6 gibi). Program öğrenme çıktılarını bu kodlara bağlıyor.
4. Kök değerler ne oldu?
2018 programlarında 10 kök değer vardı: adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik.
Maarif Modeli bunların yerine Erdem-Değer-Eylem Modeli'ni getirdi. Ortak metin D1'den D20'ye kadar 20 değer tanımlıyor ve her değeri gözlenebilir davranışlara bölüyor. Aile bütünlüğü, estetik, mahremiyet ve temizlik listeye eklenen değerlerden bazıları.
5. Okuryazarlık ve sosyal-duygusal beceriler nereye girdi?
Yeni programda bunlar "programlar arası bileşen" oldu, yani her dersin parçası. MEB'e göre sistem okuryazarlığı ilk kez programa girdi. Bu başlık altında 9 okuryazarlık var: bilgi, dijital, finansal, görsel, kültürel, vatandaşlık, veri, sürdürülebilirlik ve sanat okuryazarlığı.
MEB sosyal-duygusal öğrenme becerilerini de doğrudan öğrenme çıktılarına bağladı. Öğretmen bu becerilere matematik dersinde de Türkçe dersinde de yer açar.
6. Ölçme ve değerlendirmede ne değişti?
2018 programları da ölçmenin süreç boyunca yapılmasını öneriyordu. Maarif Modeli bunu öğrenme kanıtı kavramıyla somutlaştırdı. Öğrenme kanıtı, öğrencinin bir öğrenme çıktısına ulaştığını gösteren iştir: çıkış kartı, çalışma yaprağı, sunum ya da performans görevi.
Uygulamada üç değişiklik öne çıkıyor:
- MEB'in 2024 genelgesine göre öğrencileri başarıya göre sıralayan il, ilçe ya da okul geneli sınav yapılmıyor. Sınıf içi ölçme devam ediyor.
- Okul geneli ortak yazılılar 2026-2027'den itibaren 5-7. ve 9-11. sınıflarda MEB'in Ortak Yazılı Sınav Sistemi (OYSS) üzerinden hazırlanıyor. Soruların çoğu sistemin havuzundan geliyor, zümre 2 açık uçlu soruyu kendisi yazıyor.
- Okul öncesinde karne yerine beceri edinim raporu veriliyor. Maarif Modeli ile okuyan ilkokul, ortaokul ve lise sınıflarında e-Okul'da gelişim raporu dolduruluyor.
Yazılı hazırlarken soruları öğrenme çıktısına bağlamak gerekiyor. Yazılılar aracında dersi ve senaryoyu seçtiğinizde Voltran AI yazılıyı cevap anahtarı ve puanlamasıyla hazırlıyor (yapay zekâ ile yazılı hazırlama).
7. Ders akışı nasıl değişti?
Ortak metin her derste izlenecek bir öğretme-öğrenme yaşantısı tarif ediyor:
- Temel kabuller: öğrencinin üniteye gelmeden bilmesi gerekenler.
- Ön değerlendirme: dersin başında öğrencinin ne bildiğini anlamak.
- Köprü kurma: bilinen ile yeni öğrenilecek arasında bağ kurmak.
- Öğretme-öğrenme uygulamaları: öğrencinin aktif olduğu etkinlikler.
- Farklılaştırma: ileri giden öğrenciye zenginleştirme, zorlanan öğrenciye destekleme.
Ortak metin bu akışa öğretmen yansıtmalarını da ekliyor. Öğretmen dersin ve programın güçlü ve eksik yanlarını not eder, sonraki dersini buna göre düzenler.
Ders Planlayıcı planı Maarif Modeli bileşenlerine göre yazıyor. Planda öğrenme çıktısı, süreç bileşeni, değerler, kavramsal beceriler ve eğilimler ayrı ayrı görünüyor. Doğru öğrenme çıktısını seçmeyi öğrenme çıktısı ağacı yazısında anlattık.

Neler değişmedi?
Planlama düzeni yerinde duruyor. MEB'in 12 Eylül 2024 tarihli yönergesine göre yıllık planı zümreler ders yılı başında hazırlıyor. Okul müdürü planı 15 gün içinde onaylıyor. Ders planının tek tip olması zorunlu değil. Bu belgeleri bir arada tutmayı Maarif Modeli öğretmen dosyası yazısında anlattık.
Sınavların biçimi de şimdilik aynı. MEB, yeni programa uygun soru modelinin 2028 LGS ve YKS'de başlayacağını, sınav sisteminin ise değişmeyeceğini açıkladı. 2027'de sınava girecek 8. ve 12. sınıflar eski programla okuyor. Ayrıntılar LGS 2027 ne zaman? yazısında.
Bu farklar öğretmen için pratikte ne demek?
Plan yazarken işe öğrenme çıktısını ve süreç bileşenini seçerek başlıyorsunuz. Not verirken yazılının yanında öğrencinin ürettiği kanıtlara da bakıyorsunuz. Aynı ders için zenginleştirme ve destekleme etkinliklerini birlikte hazırlıyorsunuz.
Maarif Modeli'nin temel kavramlarını sıfırdan okumak isterseniz Maarif Modeli nedir? yazısıyla başlayabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Maarif Modeli ile eski müfredat arasındaki en büyük fark nedir?
Eski programlar kazanım listesine dayanıyordu. Maarif Modeli ise konu bilgisini bir beceriyle birleştiren öğrenme çıktılarına dayanıyor ve her çıktıyı süreç bileşenlerine bölüyor.
Maarif Modeli'nde konular azaldı mı?
Evet. MEB, yeni programlarda içerikte yüzde 35 oranında seyreltme yaptığını açıkladı.
2026-2027'de hangi sınıflar eski müfredatla okuyor?
4., 8. ve 12. sınıflar bu yıl eski programla okuyor. Diğer bütün sınıflar Maarif Modeli programlarını uyguluyor.
Yıllık plan ve ders planı Maarif Modeli ile kalktı mı?
Hayır. MEB'in 12 Eylül 2024 tarihli yönergesine göre yıllık planı zümre hazırlıyor, öğretmen ders planını da öğrenme çıktıları ve süreç bileşenlerine göre yazıyor.
Kaynaklar
- MEB: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli müfredatla beceri temelli, sadeleştirilmiş ve derinlemesine öğrenme yaklaşımı (26 Nisan 2024)
- Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni (2024, PDF)
- MEB: Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı (2018, PDF): kök değerler ve anahtar yetkinlikler
- MEB: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne ilişkin genelge yayımlandı (17 Ağustos 2024)
- MEB: Eğitim Öğretim Çalışmalarının Planlı Yürütülmesine İlişkin Yönerge (12 Eylül 2024, PDF)
- MEB: 2025 yılında eğitimde hayata geçirilen projeler (31 Aralık 2025)
- MEB: YKS ve LGS'de yeni müfredata uyumlu soru modeli 2028'de hayata geçecek (15 Aralık 2025)
- MEB: Eğitim öğretim yılı başladı (14 Eylül 2026)
- MEB TEGM: 2026-2027 taslak çerçeve planlar yayınlandı (3 Eylül 2026)
- MEB OGM: 2026-2027 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli taslak çerçeve planlar yayımlandı (1 Eylül 2026)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, Voltran AI ekibi kontrol etti.
Voltran AI'ı okulunuzda deneyin
Bu yazıda anlattığımız araçları okulunuza özel bir demoda gösterelim.
Demo isteyin

