Soru Oluşturma serisi 3/5
Bağlam temelli soru hazırlama: yapay zekâyla örnekler
Bağlam temelli soru, öğrencinin bir metni, tabloyu ya da durumu kullanarak çözdüğü sorudur. Voltran AI ile bağlam grubu ve yeni nesil soru hazırladık.
Bağlam temelli soru hazırlamak için Soru Oluşturma'da Bağlam Temelli Soru Seti'ni açın ve öğrenme çıktısını seçin. Soru Yapısı olarak Bağlam Grubu ya da Yeni Nesil'i işaretleyin. Voltran AI bağlamı, ona bağlı soruları ve çözümleri birlikte yazar.
Bağlam, sorunun dayandığı metin, tablo, görsel ya da senaryodur. Bağlam temelli soruda öğrenci cevaba ancak bu bağlamı kullanarak ulaşır. Kavramı örneklerle bağlam temelli soru nedir yazısında anlattık. Bu yazı işin uygulamasıdır: 7. sınıf Fen Bilimleri için iki bağlamlı bir set hazırladık.

Bağlam grubu mu, yeni nesil mi?
Soru Tercihleri ekranındaki Soru Yapısı iki seçenek sunar.
| Bağlam Grubu | Yeni Nesil | |
|---|---|---|
| Yapı | Tek bağlam, altında 2-6 soru | Her soru kendi bağlamıyla |
| Ne ölçer | Aynı bağlam üzerinden öğrenme çıktısının farklı süreç bileşenlerini, kolaydan zora | Öğrencinin bir veri setini ya da durumu yorumlayıp karar vermesini |
| Sınır | Bir sette en fazla 10 bağlam | Bir sette en fazla 20 soru |
| Ne zaman | Yazılıya ya da derin bir okuma etkinliğine hazırlık | Hızlı, tek tek çözülecek sorular |
Süreç bileşeni, bir öğrenme çıktısının a, b, c harfleriyle gösterilen küçük adımlarıdır. Bağlam grubu bu adımları aynı bağlam üzerinde sırayla yoklar. MEB'in soru yazım kılavuzuna göre bir bağlamdan bir ya da birden fazla soru üretilebilir. Voltran'daki Bağlam Grubu bir bağlama 2-6 soru bağlar.
Bağlam grubu nasıl hazırlanır?
- Soru Oluşturma sayfasında Bağlam Temelli Soru Seti kartına tıklayın.
- Öğretim programını, sınıfı ve dersi seçin. Örnekte 7. Sınıf Fen Bilimleri seçtik.
- Üniteyi açın, öğrenme çıktısını işaretleyin. Biz 7. Ünite'den FB.7.7.2'yi, yani kaynakların tasarruflu kullanımının önemini sorgulamayı seçtik.
- Devam Et'e basın. Soru Yapısı'nda Bağlam Grubu seçili gelir.
- Bağlam Dağılımı'nda Özelleştir'e geçin.
- Bağlam Ekle ile ikinci bağlamı açın. Her bağlamın kutusuna tıklayıp ayarlarını yapın.
- Alttaki kutuya bütün sorular için genel isteğinizi yazın ve Soruları Oluştur'a basın.

Her bağlamın kutusunda 4 ayar var:
- Soru sayısı: AI karar versin ya da 2-6 soru. Sorular bağlamın süreç bileşenlerine dağılır.
- Görsel: Bağlamın görseli o bağlamın bütün sorularına hizmet eder. Bu yüzden bir bağlam ya görsel taşır ya taşımaz.
- Web arama: Açıksa Voltran AI bağlamı yazmadan önce web araması yapar ve güncel bilgiyle zenginleştirir.
- Bu bağlam için özelleştirme: Yalnızca bu bağlama uygulanacak istek.
Örnekte birinci bağlama 4 soru istedik ve şunu yazdık: "Bir okulun bir yıl boyunca aylık elektrik ve su tüketimini gösteren bir tablo üzerine kur." İkinci bağlama 3 soru istedik: "Bir ailenin evde bir ay boyunca yaptığı tasarruf denemesini anlatan kısa bir senaryo üzerine kur." Genel istek kutusuna da "Sorularda tablodaki verileri karşılaştırma ve yorumlama becerisini ölç" yazdık.
Sonuç ekranında bağlam nasıl görünür?
Voltran AI seti "Su ve Elektriğin Tasarruflu Kullanımı" diye adlandırdı. Üstteki kartlarda 7 soru ve 2 bağlam yazıyordu. Her bağlamın başında hangi soruların ona ait olduğu yazar: "1 - 4. soruları bağlama göre cevaplayınız".

Birinci bağlamın başlığı "Okulun Kaynak Kullanım Karnesi" oldu. Metinde öğrencilerin okulun bir yıllık kayıtlarını incelediği anlatılıyor. Altındaki tabloda 12 ayın kullanıcı-gün sayısı, elektrik tüketimi ve su tüketimi var. Kullanıcı-gün, binada her gün bulunan kişi sayılarının ay boyunca toplamıdır.
Bu bağlamın 4 sorusu aynı tabloya farklı açılardan bakıyor:
-
- soru: Mart-mayıs verilerine göre araştırma hangi problemle başlamalı?
-
- soru: Haziran, temmuz ve eylülü kullanım yoğunluğuna göre karşılaştıracak hesaplama hangisi?
-
- soru: Sayaç okumaları tablodaki verilerle nasıl uyumlu kaydedilir?
-
- soru: Afişlerin su tasarrufuna etkisi hakkında hangi yorum veriyle desteklenir?
Hiçbiri tabloya bakmadan çözülemiyor. İyi bir bağlamın ölçütü de budur.
Sorunun çözümünü nasıl kontrol edersiniz?
Her sorunun Çözümü Gör butonu doğru cevabı ve adım adım çözümü açar. 4. sorunun çözümünde Voltran AI birim tüketimi hesaplıyor: mayısta 32000 / 4000 = 8 litre, haziranda ve temmuzda 6 litre. Sonra şunu gösteriyor: Toplam tüketim düştü ama karşılaştırmalı bir ölçüm olmadığı için düşüşün afişlerden kaynaklandığı kanıtlanamaz.

Kontrol ederken şunlara bakın:
- Tablodaki sayılar soruların çözümüyle tutarlı mı?
- Her soru bağlamdaki bilgiyi gerçekten kullanıyor mu?
- Zorluk sırası kolaydan zora mı gidiyor?
Bir şeyi değiştirmek isterseniz bağlamın ve her sorunun kendi Düzenle butonu var. Bağlam metnini ve tablosunu ayrı, soruları ayrı düzenlersiniz. Sohbette düzenle ile isteğinizi yazarak da değiştirebilirsiniz. Sağdaki Sohbet panelinde "2. bağlamda kaç soru var" ya da "5. soruyu zorlaştır" gibi bütün seti ilgilendiren istekler yazabilirsiniz.
Yeni nesil soru seti nasıl hazırlanır?
Konu seçimi aynıdır. Soru Yapısı'nda Yeni Nesil'i seçersiniz. Bu seçenekte ayarlar standart setteki gibi zorluk gruplarıyla yapılır:
- Zorluk Dağılımı'nda AI Seçsin ya da Özelleştir'i seçin.
- Soru Tipi menüsünden Karışık, Çoktan Seçmeli ya da Açık Uçlu'yu seçin.
- Her zorluk grubunda zorluk seviyesini, soru sayısını, görseli ve web aramayı belirleyin.
- Soruları Oluştur'a basın.
Yeni nesil sorularda her sorunun bağlamı kısadır. Öğrenciden bir veri setini, problem durumunu ya da görseli karşılaştırıp yorum yapmasını ister. LGS'ye hazırlanan 8. sınıflar için deneme tarzı tek tek sorular istediğinizde bu seçenek uygundur. Sınavın tarihi için LGS 2027 ne zaman yazısına bakabilirsiniz.
Set hazır olunca ne yaparsınız?
Dışa Aktar ile seti PDF ya da Word olarak indirirsiniz. Tamamla ile yayına aldığınızda set kütüphanenize kaydolur. Yayındaki seti Ödevlendirme ile öğrencilere gönderebilirsiniz.
Bağlam temelli soruları standart sorularla tek testte toplamak isterseniz serinin sıradaki yazısı karma soru seti size uyar. Bilgi yoklayan klasik bir test için test hazırlama yazısına dönebilirsiniz. Maarif Modeli'nin ölçme anlayışı için Maarif Modeli nedir yazısını okuyabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Bağlam grubu ile yeni nesil soru arasındaki fark nedir?
Bağlam grubunda tek bir bağlamın altında 2 ile 6 arasında soru olur. Yeni nesil seçeneğinde her soru kendi bağlamıyla gelir; bir bağlam, bir soru.
Bir sette kaç bağlam olabilir?
Bağlam grubunda bir sete en fazla 10 bağlam koyabilirsiniz. Her bağlamın altına 2 ile 6 arasında soru gelir. Yeni nesil sette en fazla 20 soru olur.
Bağlamın konusunu ben belirleyebilir miyim?
Evet. Her bağlamın kendi özelleştirme kutusu var. Oraya "bir okulun elektrik tüketimi tablosu üzerine kur" gibi bir istek yazarsınız.
Bağlam temelli sorularda cevap anahtarı var mı?
Evet. Her sorunun Çözümü Gör butonu doğru cevabı ve çözüm adımlarını açar. Dışa aktarırken cevap anahtarını soru üzerinde ya da son sayfada gösterebilirsiniz.
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, Voltran AI ekibi kontrol etti.
Soru Oluşturma serisinin yazıları
- 1Yapay zekâ ile soru hazırlama: 4 yol, adım adım
- 2Test hazırlama: yapay zekâ ile konudan çoktan seçmeli test
- 3Bağlam temelli soru hazırlama: yapay zekâyla örnekler
- 4Karma soru seti: standart ve bağlam temelli soruları tek testte
- 5PDF'ten benzer soru üretmek: yapay zekâ ile benzer ve ikiz soru
Voltran AI'ı okulunuzda deneyin
Bu yazıda anlattığımız araçları okulunuza özel bir demoda gösterelim.
Demo isteyin

