Yapay zekâ eğitimde nasıl kullanılır? Öğretmen için 10 örnek
Öğretmen yapay zekâyı ders planı, soru, görsel, yazılı okuma ve birebir etüt için kullanabilir. 10 somut örnek ve MEB'in etik beyan kuralı bu yazıda.
Öğretmen yapay zekâyı en çok ders hazırlığında kullanıyor. Ders planının, soru setinin, sunumun ya da etkinliğin ilk taslağını yapay zekâya yazdırıyor, sonra kendisi düzeltiyor. İkinci büyük alan ölçme ve öğrenci desteği; yazılı kâğıtlarını ön okumadan geçirmek ve her öğrenciye kendi seviyesinde çalışma vermek.
Aşağıda 10 somut örnek var. Her örnekte ne yapacağınızı ve Voltran AI'daki karşılığını yazdık. En sonda MEB'in 2026'da başlattığı etik beyan kuralını anlattık, çünkü bazı kullanımlar artık beyan gerektiriyor.
Eğitimde yapay zekâ ne demek?
Eğitimde yapay zekâ, öğretme ve öğrenme işlerinde metin, soru, görsel ya da geri bildirim üreten yazılımları kullanmaktır. Öğretmen bir istek yazar, yapay zekâ taslağı çıkarır, öğretmen kontrol edip sınıfına uyarlar.
MEB bu alanın çerçevesini 17 Haziran 2025'te yürürlüğe giren Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı (2025-2029) ile çizdi. Belge 4 hedef, 15 politika ve 40 eylem adımından oluşuyor. Öğretmenlerin yapay zekâ destekli ders tasarımı becerisini artırmak da hedeflerden biri.
Öğretmen yapay zekâyı derste nasıl kullanabilir? 10 örnek
Örnekleri hazırlıktan değerlendirmeye doğru sıraladık. Aynı adımları başka araçlarla da uygulayabilirsiniz.
1. Ders planı taslağı çıkarmak
Sınıfı, dersi ve öğrenme çıktısını seçersiniz; yapay zekâ 40 dakikalık dersi giriş, ana kısım ve kapanış olarak yazar. Öğrenme çıktısı, Maarif Modeli'nde öğrencinin dersin sonunda yapabilmesi beklenen beceridir. Eski programlarda buna kazanım deniyordu (Maarif Modeli nedir?).
Ders Planlayıcı planın yanında bir sohbet paneli açar. "3. ders saatinin süresini 20 dakikaya düşür" gibi bir cümle yazarak planı değiştirirsiniz. Planı PDF ya da Word olarak indirirsiniz. Adım adım anlatımı yapay zekâ ile ders planı hazırlama yazısında bulabilirsiniz. Planı sohbetle değiştirmeyi planı sohbet ederek düzenleme yazısında anlattık.

2. Seviyeye uygun soru hazırlamak
Konuyu, soru tipini ve zorluğu seçip bir soru seti istersiniz. Soru Oluşturma 4 yol sunar: standart, bağlam temelli, karma ve elinizdeki bir PDF'e benzer sorular.
Bağlam temelli soru, bilgiyi günlük hayattan bir durumun içinde soran sorudur (bağlam temelli soru nedir?). Her soruyu düzenler, çözümünü görür ve dışa aktarırsınız. Ayrıntılar yapay zekâ ile soru hazırlama yazısında. Bir konudan hızlıca test için test hazırlama yazısına bakın.

3. Aynı konuyu farklı seviyelerde çalıştırmak
Sınıftaki her öğrenci aynı yerde durmaz. Etüt her bölümün sonuna bir Temel soru koyar. İsterseniz aynı bölüme aynı öğrenme çıktısını ölçen Orta ve İleri seviyede soru da eklersiniz.
Etüdü siz kurarsınız. Onaylı İlerleme modunda Voltran AI önce bölüm planını gösterir, siz onaylayınca anlatımı, görselleri ve soruları yazar. Ayrıntısı farklı seviyelerde etüt yazısında.
4. Ders için görsel ve animasyon üretmek
Ders kitabında olmayan bir şemayı ya da bir sürecin animasyonunu yapay zekâya çizdirebilirsiniz. Görsel Fabrikası görsel, 6 dakikaya kadar seslendirmeli animasyon ve el yazısı görünümünde zihin haritası üretir.
Animasyonun metnini ve sahnelerini çizilmeden önce okursunuz. Yanlış bir ifadeyi o aşamada düzeltmek, bitmiş videoyu baştan üretmekten kolaydır. Örnekler için animasyon yapma ve zihin haritası yazılarına bakın.
5. Sunumu konudan ya da kendi belgenizden çıkarmak
Bir konu yazarsınız ya da elinizdeki bir belgeyi yüklersiniz. Sunum önce slayt planını gösterir, onayınızdan sonra slaytları yazar. Slaytları editörde düzenleyip dışa aktarırsınız (yapay zekâ ile sunum hazırlama).
6. Baskıya hazır etkinlik ve ders notu
Etkinlik öğrenme çıktısına bağlı, görselli bir çalışma kâğıdını PDF olarak verir. Beğenmediğiniz kısmı sohbetle değiştirirsiniz (çalışma kâğıdı hazırlama).
Ders Notu konuyu görselleri ve sorularıyla birlikte yazar. Notu editörde düzenleyip öğrencilerinizle paylaşırsınız (ders notu hazırlama).
7. Yazılı kâğıdı ve cevap anahtarı hazırlamak
Yazılılar dersi, senaryoyu ve tercihlerinizi alır. Voltran AI yazılıyı cevap anahtarı ve puanlamasıyla birlikte hazırlar. Kâğıdı düzenleyip baskıya gönderirsiniz (yazılı hazırlama).
Yazılının MEB'in konu soru dağılım tablosuna uyup uymadığını yine siz kontrol edersiniz. Bu tablo, her yazılıda hangi öğrenme çıktısından kaç soru sorulacağını gösterir.
8. Yazılı kâğıtlarını ön okumadan geçirmek
Cevap anahtarını ve taranmış öğrenci kâğıtlarını yüklersiniz. Kısmi puanı nasıl vereceğinizi, işlem hatasını nasıl değerlendireceğinizi kendi cümlenizle yazarsınız. Yazılı Okuma her soruya puan verir ve puanın gerekçesini yazar.
Her puanı görür, gerekirse değiştirirsiniz. MEB'in etik kılavuzu bu konuda açık: Yapay zekâ öğrenciye verilecek notu hiçbir koşulda tek başına belirleyemez. Bu kullanım öğrenci verisi işlediği için etik beyan da gerektirir (aşağıda). Adımlar için yazılı kâğıdı okuma yazısına bakın.
9. Öğrenciye birebir etüt ve ipuçlu ödev vermek
Hazırladığınız etüdü, ders notunu ya da soru setini Ödevlendirme ile tarihli bir ödeve çevirip sınıfa atarsınız. Öğrenci YZ Etüt ekranında konuyu animasyonla dinler. Takıldığı yeri yazarak ya da mikrofona söyleyerek sorar.
Ödevdeki test adımında öğrencinin yanında bir asistan durur. Asistan cevabı doğrudan vermez, öğrenciye sorular sorarak yol gösterir. Ödevi nasıl kuracağınızı adım adım ödev yazısında anlattık.
10. Sınıfın zorlandığı konuyu görmek
İstatistikler şube ve ders bazında hangi konularda zorlanıldığını gösterir. Tek bir öğrencinin ayrıntısına da inebilirsiniz (konu ve sınıf performansı).
Deneme sınavından sonra Hata Kitapçığı her öğrenciye kendi yanlışlarından bir kitapçık hazırlar (hata kitapçığı nedir). Bu bilgiyle bir sonraki dersin planını değiştirirsiniz. Araçların tam listesi öğretmenler için yapay zekâ araçları yazısında.
Okulda yapay zekâ kullanmak için etik beyan gerekiyor mu?
Kullanıma göre değişiyor. Kural MEB'in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu'nda. Öğrenci yapay zekâyla doğrudan etkileşime giriyorsa öğretmen Etik Beyan Formu doldurur. Öğrenci verisi bir yapay zekâ aracında işleniyorsa da form gerekir. Formu uygulamaya başlamadan önce, YAZEK sisteminde (yazek.meb.gov.tr) doldurursunuz. Sistem 2 Şubat 2026'da açıldı.
Kılavuzdaki örnek durumların özeti:
| Kullanım | Beyan gerekli mi? |
|---|---|
| Ders planı, etkinlik fikri, sunum, video gibi ders öncesi materyal hazırlamak | Hayır |
| Bir konuda makale taramak ya da özetletmek | Hayır |
| Öğrencinin ders kapsamında yapay zekâyla soru-cevap yapması ya da üretim yapması | Evet |
| Öğretmenin akıllı tahtada bir konuyu yapay zekâ desteğiyle işlemesi | Evet |
| Ödev, kompozisyon, ses kaydı ya da not verisinin yapay zekâyla analiz edilmesi | Evet |
| Öğrenci ürünlerini puanlamak, seviye belirlemek ya da gruplara ayırmak | Evet |
| Öğrencinin öğretmen yönlendirmesi olmadan evde kendi kullanması | Hayır |
Yukarıdaki listede materyal hazırladığınız örnekler beyan gerektirmez. Etüdü öğrenciye atadığınız, kâğıt okuttuğunuz ya da öğrenci sonuçlarını analiz ettirdiğiniz örnekler gerektirir.
Kılavuz iki ayrıntıyı daha belirtiyor. Formu okul yapay zekâ etiği ekibine onaylatmanız gerekmiyor. Ama onayladığınız formu sonradan değiştiremez ve silemezsiniz.
Yapay zekâ eğitimde kullanılmalı mı? Avantajları ve riskleri
Yapay zekâ öğretmene en çok tekrar eden işlerde zaman açar. Planın, soru setinin ya da cevap anahtarının ilk taslağını yazmak bunlara örnek. Öğrenci tarafında ise her öğrenciye kendi hızında ve seviyesinde çalışma vermeyi kolaylaştırır.
Riskleri de belli. MEB'in etik kılavuzu şu konuların altını çiziyor:
- Yanlış bilgi: Yapay zekâ olmayan bir bilgiyi doğru gibi yazabilir. Kılavuz bu riskin kullanıcılara söylenmesini ve çıktının sorgulanmasını istiyor.
- Öğrenci verisi: Öğrenciye ait yazı, ses ve görüntü 6698 sayılı KVKK'ya uygun korunmalı. Fotoğraf, ses ve video için açık rıza gerekiyor.
- Ekran süresi: Kılavuz öğrencinin ekran süresinin ve dikkat yükünün gözetilmesini istiyor.
- Son karar: Not, sınıf geçme ya da yönlendirme gibi kararlarda yapay zekâ yalnızca yardımcı olabilir.
UNESCO da 2023'te bir üretken yapay zekâ rehberi yayımladı. Rehber, sınıfta yapay zekâ araçlarının kullanımı için 13 yaş sınırı öneriyor ve öğretmen eğitimi istiyor.
Genel yapay zekâ sohbet araçları ile eğitime özel araçların farkı ne?
Genel yapay zekâ sohbet araçları neredeyse her konuda metin yazabilir. Ama sınıfınızı, öğrenme çıktısı kodlarını ve öğrencilerinizi tanımazlar. Her istekte bağlamı siz yazarsınız, sonucu bir belgeye kopyalar ve biçimlendirirsiniz.
Eğitime özel bir platformda sınıfı, dersi ve öğrenme çıktısını listeden seçersiniz. Ürettiğiniz materyal kütüphanenize kaydolur, oradan ödev olarak öğrenciye atarsınız. Öğrenci hesabını okul açar, öğrencinin çalışması da öğretmenin gördüğü istatistiğe düşer.
Yapay zekânın öğretmenin rolünü nasıl değiştirdiğini yapay zekâ öğretmenlerin yerini alacak mı? yazısında anlattık.
Sıkça sorulan sorular
Yapay zekâ ile hazırladığım ders planını olduğu gibi kullanabilir miyim?
Önce okuyup sınıfınıza göre düzeltin. MEB'in Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu, yapay zekâ ile üretilen ders materyalinin doğruluğunu ve müfredata uygunluğunu öğretmenin sorumluluğu sayıyor.
Ders hazırlığında yapay zekâ kullanmak için YAZEK'e beyan vermem gerekir mi?
Hayır. Ders planı, etkinlik, sunum gibi öğrenci verisi içermeyen hazırlık işleri için Etik Beyan Formu gerekmiyor. Öğrenci yapay zekâyla doğrudan etkileşime girecekse ya da öğrenci verisi bir yapay zekâ aracında işlenecekse form zorunlu.
Yapay zekâ yazılı kâğıdına not verebilir mi?
Puan önerebilir ve gerekçesini yazabilir, ama notu öğretmen verir. MEB'in etik kılavuzuna göre yapay zekâ öğrenciye verilecek notu hiçbir koşulda tek başına belirleyemez.
Eğitimde yapay zekânın en büyük riski ne?
Yanlış bilgiyi doğru gibi yazabilmesi. Bu yüzden her çıktıyı öğretmenin kontrol etmesi ve öğrencilere yapay zekâ cevabını sorgulamayı öğretmek gerekiyor.
Kaynaklar
- MEB: Eğitimde Yapay Zekâ Politika Belgesi ve Eylem Planı yürürlüğe girdi (17 Haziran 2025)
- MEB Talim ve Terbiye Kurulu: Eğitimde Yapay Zekâ Uygulamaları Etik Kılavuzu (PDF, 2026)
- MEB Talim ve Terbiye Kurulu: Etik beyan süreci başladı, YAZEK yayında (2 Şubat 2026)
- UNESCO: Governments must quickly regulate Generative AI in schools (7 Eylül 2023)
Bu yazı yapay zekâ desteğiyle hazırlandı, Voltran AI ekibi kontrol etti.
Voltran AI'ı okulunuzda deneyin
Bu yazıda anlattığımız araçları okulunuza özel bir demoda gösterelim.


